Chính sách miễn học phí lớp 1 trường công lập và khung quy định chung
Bước vào lớp 1, bài toán tài chính đầu năm luôn là mối quan tâm hàng đầu của các bậc phụ huynh, trong đó việc làm rõ khung pháp lý về học phí và các khoản thu tại cơ sở giáo dục công lập đóng vai trò tiên quyết để đảm bảo minh bạch quyền lợi cho học sinh.
Quy định miễn học phí mới nhất
Theo các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, hệ thống giáo dục quốc dân đang áp dụng những chính sách tài chính mang tính bước ngoặt nhằm hỗ trợ tối đa cho người học. Cụ thể, học sinh mầm non, phổ thông và người học chương trình giáo dục phổ thông trong các cơ sở giáo dục công lập được miễn học phí hoàn toàn theo Nghị quyết số 217/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị định số 238/2025/NĐ-CP của Chính phủ.
Dưới góc độ tài chính học đường, chính sách này xác lập nguyên tắc cốt lõi: ngân sách nhà nước bảo đảm nguồn kinh phí chi trả cho hoạt động giáo dục phổ thông cơ bản. Do đó, các cơ sở giáo dục công lập không được phép tổ chức thu học phí dưới bất kỳ hình thức nào đối với nhóm đối tượng học sinh lớp 1 theo học tại trường công lập. Điều này giúp cắt giảm đáng kể gánh nặng tài chính trực tiếp cho các hộ gia đình ngay ngưỡng cửa đầu đời của bậc tiểu học.
Phạm vi áp dụng tại các cơ sở giáo dục công lập
Khung chính sách miễn học phí nói trên có phạm vi tác động sâu rộng đối với toàn bộ hệ thống trường học công lập trên địa bàn áp dụng, tiêu biểu như tại TP.HCM trong năm học 2026-2027. Đối tượng thụ hưởng trực tiếp bao gồm 100% trẻ em và học sinh theo học chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học tại các trường tiểu học công lập, trường phổ thông có nhiều cấp học (có bậc tiểu học) thuộc hệ thống công lập.
Tuy nhiên, phụ huynh cần phân biệt rõ giữa khái niệm "học phí" (khoản đóng góp để chi trả cho hoạt động giảng dạy chính khóa theo chương trình chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo) và các khoản thu dịch vụ phục vụ, hỗ trợ giáo dục khác. Việc miễn học phí không đồng nghĩa với việc miễn toàn bộ các khoản chi phí liên quan đến quá trình học tập cá nhân của học sinh. Khung pháp lý quy định rõ ràng rằng các cơ sở giáo dục công lập phải niêm yết công khai danh mục các khoản thu, đồng thời tuân thủ tuyệt đối giới hạn pháp lý giữa khoản học phí đã được nhà nước bao cấp và các khoản thu dịch vụ thỏa thuận khác.
Danh mục các khoản thu dịch vụ, hỗ trợ giáo dục và nguyên tắc thỏa thuận
Việc miễn học phí không đồng nghĩa với việc miễn toàn bộ các khoản chi phí liên quan đến quá trình học tập cá nhân của học sinh. Khung pháp lý quy định rõ ràng rằng các cơ sở giáo dục công lập phải niêm yết công khai danh mục các khoản thu, đồng thời tuân thủ tuyệt đối giới hạn pháp lý giữa khoản học phí đã được nhà nước bao cấp và các khoản thu dịch vụ thỏa thuận khác.
Nguyên tắc tự nguyện và thỏa thuận minh bạch
Đối với các khoản thu dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục trong năm học mới, công tác quản lý tài chính đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp lý và hướng dẫn từ cơ quan quản lý nhà nước. Cụ thể, trong thời gian chờ UBND Thành phố ban hành quyết định và các văn bản hướng dẫn chi tiết về danh mục, mức thu cũng như cơ chế quản lý đối với dịch vụ tuyển sinh, dịch vụ phục vụ và hỗ trợ hoạt động giáo dục, các cơ sở giáo dục công lập không tổ chức thu đối với các nội dung này. Quy định tạm thời này nhằm đảm bảo tính đồng bộ và tránh tình trạng thu vượt mức khi chưa có khung pháp lý chính thức.
Bên cạnh đó, đối với nhóm hàng hóa và dịch vụ phục vụ trực tiếp cho cá nhân người học bao gồm đồng phục, học phẩm, học cụ, tiền suất ăn bán trú, suất ăn sáng và nước uống, các cơ sở giáo dục phải chủ động tổ chức để đảm bảo điều kiện hoạt động nhưng bắt buộc phải tuân thủ các nguyên tắc cốt lõi sau:
- Thống nhất chủ trương với cha mẹ học sinh trong việc lựa chọn đơn vị cung cấp dịch vụ.
- Thực hiện dựa trên nhu cầu thực tế và sự tự nguyện hoàn toàn của người học, tuyệt đối không áp dụng hình thức ép buộc.
- Công khai minh bạch toàn bộ quy trình lựa chọn, báo giá và mức chi phí trước khi triển khai thực hiện.
Các khoản thu dịch vụ bán trú và thiết bị lớp học
Khi các văn bản hướng dẫn chính thức có hiệu lực, các khoản thu dịch vụ phục vụ học sinh bán trú và trang thiết bị hỗ trợ học tập phải nằm trong khung giới hạn cho phép, gắn liền với chất lượng thực tế cung cấp. Dựa trên các dữ liệu quản lý tài chính giáo dục công lập, các khoản thu này được phân định rõ ràng thành các mục chi phí cụ thể phục vụ sinh hoạt và học tập hằng ngày của học sinh lớp 1.
Dưới đây là tổng hợp khung tham khảo về các khoản thu dịch vụ bán trú và thiết bị lớp học dựa trên các quy định quản lý trước đó:
Việc kiểm soát chặt chẽ các khoản thu dịch vụ và thiết bị lớp học không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho gia đình học sinh đầu cấp mà còn đảm bảo môi trường giáo dục công lập hoạt động minh bạch, đúng pháp luật.
Nghiêm cấm lạm thu đầu năm và quy định quản lý quỹ đại diện cha mẹ học sinh
Công tác quản lý tài chính đầu năm học tại các cơ sở giáo dục luôn đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt khung pháp lý nhằm bảo đảm tính minh bạch, công bằng và quyền lợi chính đáng cho học sinh cũng như phụ huynh. Trong đó, việc chấn chỉnh tình trạng lạm thu và chuẩn hóa hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh là nhiệm vụ trọng tâm được ngành giáo dục quán triệt sâu sắc.
Quy định về việc cấm lập quỹ lớp và quỹ trường
Theo các văn bản chỉ đạo và quy định quản lý mới nhất, cơ sở giáo dục tuyệt đối không được giao Ban đại diện cha mẹ học sinh tổ chức thu hộ các khoản thuộc trách nhiệm quản lý trực tiếp của nhà trường. Đồng thời, việc thành lập các quỹ mang danh nghĩa tập thể như "quỹ lớp", "quỹ trường" hay "quỹ phụ huynh" là hoàn toàn bị cấm tại các cơ sở giáo dục công lập và ngoài công lập.
Hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh chỉ được giới hạn trong việc phối hợp chăm sóc giáo dục học sinh, không được lợi dụng danh nghĩa ban đại diện để quyên góp, thu các khoản tiền ngoài quy định hiện hành. Mọi khoản kinh phí phục vụ trực tiếp cho hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh chỉ được sử dụng cho việc hỗ trợ các hoạt động giáo dục theo đúng điều lệ quy định, không được dùng để chi trả cho các hạng mục cơ sở vật chất, bảo vệ an ninh, hay thù lao cho giáo viên và nhân viên nhà trường.
Các khoản phí không được phép thu ngoài quy định
Bên cạnh việc nghiêm cấm các loại quỹ tập thể, công tác thanh kiểm tra tài chính đầu năm cũng chỉ rõ danh mục các khoản chi phí tuyệt đối không nằm trong danh mục được phép thu. Đơn cử như khoản thu phí dịch vụ vệ sinh trong trường học bao gồm các công việc như lau dọn nhà vệ sinh hay quét dọn hành lang chung.
Chi phí vệ sinh này không được phép thực hiện thu từ học sinh hoặc cha mẹ học sinh bởi chúng không nằm trong danh mục các khoản thu dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục theo nghị quyết chuyên đề của Hội đồng nhân dân địa phương. Nhà trường có trách nhiệm bố trí ngân sách hoặc nguồn kinh phí hợp pháp khác để đảm bảo điều kiện cơ sở vật chất và vệ sinh môi trường học đường, tránh tình trạng áp đặt các khoản thu sai quy định gây bức xúc trong dư luận xã hội.
So sánh chi phí tài chính giữa trường công lập và trường tư thục, quốc tế
Sự phân hóa về nguồn lực tài chính giữa hệ thống giáo dục công lập và ngoài công lập đặt ra yêu cầu phụ huynh cần có sự chuẩn bị và cân đối chiến lược rõ ràng khi lựa chọn môi trường học tập lớp 1 cho con em mình.
Cơ chế tài chính của cơ sở tư thục theo Luật Giá
Đối với các cơ sở giáo dục dân lập và tư thục, đơn vị hoạt động theo cơ chế tự chủ tài chính hoàn toàn và chịu sự điều tiết của các quy định pháp luật liên quan. Cụ thể, các đơn vị chủ động xây dựng mức thu học phí và giá các dịch vụ khác, ngoại trừ các dịch vụ thuộc danh mục do Nhà nước định giá. Việc hoạch định mức thu này phải bảo đảm nguyên tắc bù đắp chi phí hợp lý và có tích lũy theo quy định của Luật Giá.
Nhằm bảo đảm quyền lợi cho người học và kiểm soát chỉ số giá tiêu dùng, cơ quan quản lý nhà nước thường ban hành các khung khống chế tỷ lệ điều chỉnh. Đơn cử tại TP.HCM, mức điều chỉnh học phí và giá dịch vụ giáo dục tại các cơ sở tư thục được quy định tăng tối đa không quá so với năm học trước đó. Cơ chế này tạo sự chủ động cho nhà trường trong việc tái đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng dạy, đồng thời giúp phụ huynh dự báo được biên độ biến động tài chính trong suốt cấp học tiểu học của trẻ. (theo Sài Gòn Giải Phóng)
Bức tranh tổng chi phí thực tế tại trường quốc tế và tư thục
Khi mở rộng phạm vi khảo sát sang hệ thống trường tư thục chất lượng cao và trường quốc tế, gánh nặng tài chính đầu năm và chi phí duy trì hàng tháng có sự chênh lệch rõ rệt so với trường công lập. Trong khi trường công lập được hỗ trợ phần lớn ngân sách hoạt động và miễn hoàn toàn học phí lớp 1, các trường tư thục và quốc tế đòi hỏi nguồn lực đóng góp từ gia đình ở mức cao hơn rất nhiều lần.
Thực tế ghi nhận từ các khảo sát tài chính đầu năm cho thấy, nhiều gia đình có con theo học tại hệ thống tư thục hoặc quốc tế phải chi trả mức học phí và các chi phí giáo dục kèm theo lên đến vài chục triệu đồng mỗi tháng. Cơ cấu chi phí này không chỉ bao gồm học phí chính khóa mà còn gộp nhiều khoản phí dịch vụ cao cấp như:
- Phí phát triển trường và đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật số công nghệ cao.
- Chương trình tiếng Anh tăng cường với giáo viên nước ngoài và các môn kỹ năng mềm chuyên biệt.
- Dịch vụ đưa đón học sinh bằng xe buýt chất lượng cao và chế độ dinh dưỡng, chăm sóc bán trú chuẩn quốc tế.
- Chi phí đồng phục thiết kế riêng, học liệu ngoại văn nhập khẩu và các hoạt động trải nghiệm ngoại khóa diện rộng.
Sự khác biệt lớn về nền tảng tài chính này đòi hỏi cha mẹ học sinh ngay từ giai đoạn chuẩn bị cho con vào lớp 1 phải thực hiện bài toán hoạch định ngân sách dài hạn, đánh giá chính xác năng lực tài chính gia đình để lựa chọn mô hình giáo dục phù hợp nhất, tránh những áp lực không đáng có trong suốt hành trình học tập lâu dài của trẻ.
Giải pháp hỗ trợ học tập và cân đối tài chính đầu năm cho học sinh lớp 1
Trong bối cảnh áp lực tài chính đầu cấp và yêu cầu đổi mới phương pháp giáo dục phổ thông, việc tìm kiếm các mô hình hỗ trợ học tập vừa vặn với ngân sách gia đình là ưu tiên hàng đầu của cha mẹ học sinh. Thay vì dồn toàn bộ nguồn lực vào các lớp học thêm trà trộn hoặc đầu tư dàn trải, phụ huynh có thể tối ưu hóa chi phí bằng cách tận dụng các nền tảng công nghệ giáo dục kết nối trực tiếp với người dạy và kho học liệu chuẩn hóa.
Tìm kiếm giải pháp học tập linh hoạt và tiết kiệm chi phí
Để giúp học sinh lớp 1 bắt nhịp suôn sẻ với chương trình phổ thông mới mà không làm phát sinh thêm các khoản phí ngoài luồng, phụ huynh có thể chủ động tiếp cận các kênh hỗ trợ học tập minh bạch. Nền tảng kết nối giáo dục DayThem cung cấp giải pháp tìm kiếm linh hoạt giúp tối ưu hóa cả thời gian và chi phí tài chính cho gia đình:
- Lựa chọn hình thức học tập phù hợp: Phụ huynh có thể chủ động lựa chọn hình thức học tại nhà hoặc học trực tuyến tùy theo điều kiện thời gian đưa đón và khả năng cân đối ngân sách của gia đình, qua đó giảm thiểu chi phí phát sinh đi lại.
- Chính sách kết nối minh bạch: Đáng chú ý, người học hoàn toàn không phải trả bất kỳ khoản lệ phí kết nối nào khi tìm kiếm sự hỗ trợ trên hệ thống.
- Chủ động chọn lọc người dạy: Tính năng tìm và chọn gia sư cho phép phụ huynh tìm theo môn học, khu vực sinh sống, đồng thời tham khảo trực tiếp các đánh giá thực tế từ cộng đồng để chọn người dạy có phương pháp sư phạm phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi tiểu học.
Sử dụng kho tài liệu và kết nối đội ngũ hỗ trợ học tập uy tín
Bên cạnh việc định hướng lộ trình học tập cá nhân hóa, việc trang bị thêm các nguồn tài nguyên ôn tập chuẩn hóa đóng vai trò cốt lõi giúp học sinh củng cố kiến thức nền tảng ngay tại nhà mà không tốn kém chi phí mua sắm nhiều loại sách tham khảo tràn lan ngoài thị trường.
Phụ huynh và học sinh có thể khai thác hệ thống tài liệu, bài tập, đề thi cùng hệ thống bài giảng tham khảo được cập nhật đồng bộ trên hệ thống. Việc kết hợp nhịp nhàng giữa nguồn học liệu trực tuyến sẵn có và sự định hướng đúng đắn từ đội ngũ gia sư chuyên môn sẽ giúp học sinh lớp 1 vượt qua bỡ ngỡ ban đầu, đồng thời giúp các bậc cha mẹ giải quyết hiệu bài toán cân đối tài chính trong năm học mới.
Gia sư để tham khảo
Nguyễn Đoàn Quỳnh Anh
#ND2900đại học Swinburne · kinh doanh quốc tế · Đại học
Huỳnh Thị Phượng Hằng
#ND2636Đại học Sài Gòn · Kế toán · Đại học
Nguyễn Ngọc Thu Trúc
#ND2460Đại học Tôn Đức Thắng · Marketing · Đại học
Nguyễn Trần Mỹ Tiên
#ND1392ĐH Công Nghiệp TPHCM · Đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm · Đại học