Thi đại học thi những môn gì

Cấu trúc môn thi tốt nghiệp THPT theo chương trình mới

Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông theo Chương trình Giáo dục phổ thông mới được thiết kế nhằm đánh giá toàn diện năng lực người học, đồng thời tạo sự linh hoạt trong định hướng nghề nghiệp. Cấu trúc bài thi bao gồm các môn học nền tảng bắt buộc và các môn lựa chọn phù hợp với định hướng chuyên sâu của từng thí sinh.

Hai môn thi bắt buộc

Theo quy định mới, kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông áp dụng cấu trúc gồm hai môn thi bắt buộc đối với tất cả thí sinh, bao gồm Ngữ văn và Toán. Đây là hai trụ cột cốt lõi trong hệ thống giáo dục cơ bản, nhằm bảo đảm năng lực tư duy logic, khả năng sử dụng ngôn ngữ, kỹ năng tạo lập văn bản và tư duy định lượng tối thiểu của một công dân hoàn thành chương trình phổ thông.

Môn Ngữ văn tiếp tục giữ hình thức đánh giá năng lực đọc hiểu, phân tích văn bản và nghị luận xã hội, xã hội học. Trong khi đó, môn Toán tập trung vào các nền tảng đại số, giải tích, hình học và thống kê xác suất. Việc duy trì hai môn thi này làm thước đo chuẩn hóa chung trên toàn quốc, đảm bảo chất lượng đầu ra đồng đều trước khi học sinh bước vào bậc giáo dục đại học hoặc giáo dục nghề nghiệp.

Danh sách các môn thi tự chọn

Bên cạnh hai môn bắt buộc, thí sinh phải chọn thêm hai môn thi tự chọn trong số các môn còn lại được giảng dạy ở chương trình lớp 12. Danh sách các môn tự chọn bao gồm: Ngoại ngữ, Lịch sử, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Địa lý, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học và Công nghệ.

Quy định này cho phép thí sinh chủ động tối đa hóa lợi thế học tập cá nhân, tập trung sâu vào thế mạnh sở trường để xét tuyển đại học. Việc đưa các môn học mới như Tin học, Công nghệ hay Giáo dục kinh tế và pháp luật vào danh sách môn thi tốt nghiệp phản ánh sát thực tế phát triển của khoa học kỹ thuật và nhu cầu nhân lực của thị trường lao động hiện đại. Thí sinh cần căn cứ vào định hướng nghề nghiệp tương lai và yêu cầu xét tuyển của các cơ sở giáo dục đại học để chọn cặp môn thi tự chọn phù hợp, tránh tình trạng chọn dàn trải hoặc thiếu định hướng.

Các tổ hợp môn xét tuyển đại học phổ biến hiện nay

Việc đưa các môn học mới như Tin học, Công nghệ hay Giáo dục kinh tế và pháp luật vào danh sách môn thi tốt nghiệp phản ánh sát thực tế phát triển của khoa học kỹ thuật và nhu cầu nhân lực của thị trường lao động hiện đại. Thí sinh cần căn cứ vào định hướng nghề nghiệp tương lai và yêu cầu xét tuyển của các cơ sở giáo dục đại học để chọn cặp môn thi tự chọn phù hợp, tránh tình trạng chọn dàn trải hoặc thiếu định hướng.

Bên cạnh sự đổi mới về cấu trúc kỳ thi tốt nghiệp, phương thức xét tuyển đại học cũng có những bước chuyển mình quan trọng nhằm thích ứng với Chương trình giáo dục phổ thông mới. Các cơ sở giáo dục đại học hiện nay xây dựng phương án tuyển sinh dựa trên sự kết hợp linh hoạt giữa các khối thi truyền thống và các mô hình tổ hợp hiện đại.

Tổ hợp truyền thống và các mô hình mới (2+2)

Các tổ hợp môn xét tuyển truyền thống lâu nay đóng vai trò là nền tảng cốt lõi trong công tác tuyển sinh đại học, bao gồm những khối quen thuộc như:

• Tổ hợp Toán, Vật lí, Hóa học ($A00$)
• Tổ hợp Toán, Vật lí, Tiếng Anh ($A01$)
• Tổ hợp Toán, Hóa học, Sinh học ($B00$)
• Tổ hợp Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí ($C00$)
• Tổ hợp Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh ($D01$)

Tuy nhiên, với cấu trúc thi tốt nghiệp THPT mới gồm 2 môn bắt buộc (Ngữ văn, Toán) và 2 môn tự chọn (thường gọi là mô hình $2+2$), hệ thống tuyển sinh đại học đã được mở rộng với khoảng 36 tổ hợp xét tuyển theo mô hình này. Sự thay đổi này cho phép các trường đại học linh hoạt thiết lập các tổ hợp xét tuyển vừa đảm bảo tính chuyên môn sâu theo ngành nghề, vừa tạo điều kiện để học sinh phát huy tối đa thế mạnh của các môn học tự chọn đã lựa chọn trong quá trình học tập tại bậc trung học phổ thông.

Tổ hợp có chứa các môn học mới như Tin học và Công nghệ

Đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhiều cơ sở giáo dục đại học đã chủ động bổ sung các tổ hợp xét tuyển có chứa các môn học mới như Tin học, Công nghệ, hay Giáo dục kinh tế và pháp luật. Các tổ hợp này giúp tuyển chọn thí sinh có tư duy máy tính, năng lực công nghệ và hiểu biết sâu sắc về kinh tế - xã hội.

Ví dụ tiêu biểu có thể kể đến các mô hình tuyển sinh như tổ hợp $K01$ tại Đại học Bách khoa Hà Nội, hay các tổ hợp tích hợp môn Tin học được áp dụng tại Trường Đại học Công nghệ (ĐHQGHN), Trường Đại học Kinh tế - Luật (ĐHQG TP.HCM), Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội và nhiều trường đại học uy tín khác.

Việc xuất hiện các tổ hợp mới này đòi hỏi thí sinh phải có sự chuẩn bị sớm, xác định rõ ngành nghề và trường đại học mục tiêu ngay từ những năm đầu cấp trung học phổ thông để xây dựng lộ trình học tập và đăng ký môn thi tự chọn đồng bộ.

Chiến lược lựa chọn môn thi và tổ hợp xét tuyển tối ưu

Việc định hình lộ trình học tập và kiểm tra đánh giá theo chương trình giáo dục phổ thông mới đòi hỏi thí sinh phải xây dựng các phương án quyết định dựa trên cơ sở khoa học, kết hợp hài hòa giữa năng lực thực tế và yêu cầu tuyển sinh của các cơ sở giáo dục đại học.

Đánh giá năng lực và sở trường học tập

Để lựa chọn chính xác cặp môn thi tự chọn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT (gồm 2 môn trong các môn Ngoại ngữ, Lịch sử, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Địa lý, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học, Công nghệ) bên cạnh 2 môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, học sinh cần tiến hành phân tích theo các bước hệ thống:

• Phân tích kết quả học tập thực tế: Thống kê điểm số và mức độ tiến bộ qua các bài kiểm tra định kỳ trong năm lớp 10, lớp 11 và học kỳ đầu lớp 12 nhằm xác định rõ các môn học sở trường có điểm số ổn định từ mức khá giỏi trở lên.
• Khảo sát mức độ tư duy và kỹ năng: Xác định rõ bản thân thuộc nhóm tư duy logic tự nhiên (phù hợp với các môn Toán, Vật lý, Hóa học, Tin học, Công nghệ), tư duy xã hội - nhân văn (phù hợp với Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Giáo dục kinh tế và pháp luật) hoặc thế mạnh ngoại ngữ.
• Đối chiếu với yêu cầu đặc thù ngành nghề: Xem xét các lĩnh vực nghề nghiệp mục tiêu để nhận diện những môn học cốt lõi không thể thiếu, bảo đảm nền tảng kiến thức chuyên môn vững chắc khi bước vào bậc đại học.

Tránh rủi ro lệch tổ hợp xét tuyển đại học

Sự đa dạng hóa trong đề án tuyển sinh của các trường đại học với hệ thống tổ hợp truyền thống, mô hình (2+2) hoặc các tổ hợp chứa môn học mới như Tin học và Công nghệ tạo ra nhiều cơ hội nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu thí sinh thiếu tầm nhìn dài hạn.

• Đánh đổi giữa sở thích và tính an toàn: Việc chỉ chọn những môn học dễ đạt điểm cao mà bỏ qua yêu cầu xét tuyển của ngành nghề mơ ước sẽ dẫn đến tình trạng "lệch tổ hợp", khiến thí sinh không đủ điều kiện nộp hồ sơ vào các trường hoặc ngành học mong muốn.
• Giải pháp tối ưu hóa danh mục xét tuyển: Thay vì phụ thuộc vào một tổ hợp duy nhất, học sinh nên xây dựng từ 2 đến 3 tổ hợp xét tuyển có chung các môn nền tảng (ví dụ Toán hoặc Ngữ văn) để mở rộng không gian lựa chọn nguyện vọng.
• Lưu ý về độ trễ thông tin: Cần chủ động cập nhật đề án tuyển sinh dự kiến của các trường đại học từ sớm, tránh trường hợp các trường thay đổi tiêu chí xét tuyển hoặc điều chỉnh tỷ trọng điểm môn chính vào năm tuyển sinh mà không có sự chuẩn bị kịp thời.

Quy định đăng ký dự thi và xét tuyển đối với thí sinh tự do

Thí sinh tự do (bao gồm những người đã tốt nghiệp trung học phổ thông hoặc tốt nghiệp trung cấp có nhu cầu dự thi để lấy kết quả xét tuyển đại học) cần tuân thủ các quy định pháp lý và quy chế tuyển sinh hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Việc nắm vững các mốc thời gian, hồ sơ và phương thức đăng ký là điều kiện tiên quyết để đảm bảo quyền lợi xét tuyển.

Hồ sơ và thủ tục đăng ký dự thi

Hồ sơ đăng ký dự thi của thí sinh tự do thường bao gồm Phiếu đăng ký dự thi, bản sao bằng tốt nghiệp trung học phổ thông hoặc trung cấp, căn cước công dân và các giấy tờ minh chứng để hưởng ưu tiên khu vực, đối tượng (nếu có). Thí sinh cần nộp hồ sơ tại các điểm thu nhận hồ sơ do sở giáo dục và đào tạo địa phương quy định, thường diễn ra vào khoảng Quý II hàng năm. Đối với các môn thi thành phần trong bài thi tổ hợp (Khoa học tự nhiên hoặc Khoa học xã hội), thí sinh tự do đã tốt nghiệp chỉ được đăng ký dự thi toàn bộ bài thi hoặc các môn thành phần thuộc cùng một bài thi đã chọn ở các năm trước tùy theo quy chế cụ thể của từng năm, không được chọn chéo các môn giữa hai bài thi tổ hợp.

Quy chế sử dụng kết quả và xét tuyển đại học

Khi sử dụng kết quả từ kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông để xét tuyển đại học, thí sinh tự do cần lưu ý một số điểm khác biệt về chính sách điểm ưu tiên hoặc quy định xét tuyển riêng của một số trường đại học. Cụ thể:

• Về quy đổi điểm bảo lưu: Điểm các môn thi từ các năm trước (nếu có cơ chế bảo lưu theo quy định cụ thể của từng năm tuyển sinh) phải được xác thực đúng quy chế. Tuy nhiên, phần lớn các trường đại học hiện nay yêu cầu sử dụng kết quả thi trực tiếp trong năm tuyển sinh hoặc áp dụng các hệ số quy đổi riêng đối với kết quả từ các năm trước.
• Về phương thức xét tuyển kết hợp: Thí sinh tự do hoàn toàn có thể sử dụng kết quả kỳ thi kết hợp với chứng chỉ năng lực ngoại ngữ quốc tế, chứng chỉ đánh giá năng lực hoặc học bạ của các năm học trước, miễn là đề án tuyển sinh của cơ sở giáo dục đại học đó cho phép và còn chỉ tiêu.

Việc chủ động theo dõi thông báo tuyển sinh riêng từ các trường đại học giúp thí sinh tự do tránh được rủi ro về giới hạn phương thức xét tuyển hoặc sự thay đổi trong điều kiện nhận hồ sơ xét tuyển.

Giải pháp hỗ trợ ôn thi và định hướng tổ hợp cùng DayThem

Trước những đổi mới sâu sắc trong cấu trúc môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông và sự đa dạng hóa các tổ hợp xét tuyển đại học, học sinh thường gặp nhiều áp lực trong việc xác định lộ trình, lựa chọn cặp môn tự chọn cũng như tìm kiếm nguồn tài liệu chuẩn xác. Để giải quyết các vướng mắc này, việc xây dựng một phương pháp ôn luyện chủ động kết hợp với các công cụ hỗ trợ công nghệ từ hệ sinh thái DayThem sẽ giúp người học tối ưu hóa thời gian và năng lực ôn tập.

Tìm kiếm gia sư theo đúng môn học và tổ hợp xét tuyển

Việc định hướng sai môn học tự chọn hoặc hổng kiến thức căn bản ở các bộ môn mới đòi hỏi sự đồng hành của đội ngũ giáo viên và gia sư chuyên môn cao. Thông qua nền tảng kết nối giáo dục DayThem, học sinh và phụ huynh có thể dễ dàng Tìm và chọn gia sư phù hợp với định hướng xét tuyển thông qua các tính năng cốt lõi:

• Tìm kiếm gia sư theo đúng môn học chuyên biệt, từ các môn truyền thống đến các tổ hợp có chứa môn học mới như Tin học và Công nghệ.
• Lựa chọn không gian học tập linh hoạt với hình thức Học tại nhà hoặc Học trực tuyến tùy theo điều kiện cá nhân.
• Tham khảo hệ thống đánh giá minh bạch, lịch sử giảng dạy và phản hồi từ người học trước để chọn đúng người đồng hành uy tín.

Truy cập kho học liệu và đề thi bám sát chương trình mới

Bên cạnh sự hỗ trợ trực tiếp từ giáo viên, nguồn tài liệu tự học đóng vai trò quyết định trong việc làm quen với cấu trúc đề thi định hướng năng lực mới. DayThem cung cấp hệ thống học liệu số đa chiều, giúp người học chủ động rèn luyện kỹ năng giải đề và củng cố kiến thức nền tảng:

• Hệ thống Tài liệu và Bài giảng được tổng hợp, phân loại theo chuyên đề bám sát chương trình giáo dục phổ thông mới.
• Kho Bài tập và Đề thi mẫu được cập nhật liên tục, giúp học sinh rèn luyện tư duy phản xạ, làm quen với các dạng câu hỏi vận dụng cao và cấu trúc ma trận đề thi chính thức.

Gia sư để tham khảo